Xandra van Rossem - De Ironie - Amsterdam

De Ironie - Straatfotografie in Amsterdam
 

Gastblog door Xandra van Rossem

Ik ben in 2013 begonnen met straatfotografie en ik fotografeer het liefst in Amsterdam. Ik volgde in 1988 een kunstopleiding in de Kinkerbuurt en na mijn opleiding werkte ik op het Rembrandtplein en altijd lopend op straat. Ik ben geboren in de jaren 70 en groeide op als tiener met de heroïne epidemie die vanuit het Nederlandse gedoogbeleid in de jaren zeventig door de toenmalige burgemeester van Amsterdam was gedoogd. Al op zeer jonge leeftijd was ik vrij bekend op straat en wist wat er in de wereld te koop was, maar minder bewust. De toenmalige Wallen, de Dam en de Nieuwendijk waar ik met schoolvrienden vaak rondhing, de opkomende house muziek in 1986 en het Amsterdamse nachtleven in clubs als de Roxy en de populaire (club) IT .

Steetview 1.jpg


Als ik mij nu in de huidige straten van Amsterdam begeef, is het centrum één grijze massa van zwervende winkelende toeristen en het fundament van de stad lijkt verdwenen.

Als straatfotograaf hou ik vooral van het sociale aspect, het ongedwongen praten met vreemden, het interactieve deel met de mensen onderling en de creativiteit die de stad te bieden heeft op gebied van kunst en het gemêleerde straatbeeld. Als ik uitstap op het Centraal Station staat het vol met beveiliging en zonder kaartje kom je het station niet meer op en af. Ik ervaar het als een betutteling die mij gevangen houdt. Het Damplein en de omliggende winkelstraten zijn volledig ingericht op het toeristen publiek, de torenhoge prijzen voor winkeliers en waar je voor een snikkers en een pakje vloeipapier de hoofdprijs betaald als de kassa rinkelt.

Het Amsterdamse stadsleven geeft een wat triest beeld. De massa mensen lijkt op één grote mierenhoop die niet op of om kijkt als ik spontaan fotografeer. Het is een in zichzelf gekeerde massa zeker op de Damstraat richting de peperdure Bijenkorf. Een zwerver slapend op het Damplein en waar wat buitenlandse straatartiesten geld verdienen en in de stad vertoeven. De protesten op de Dam door activisten van de Anonymous for the Voiceless voor dieren rechten. De aanhangers van het Falun Gong, een spirituele zelfdiscipline die strijd tegen de illegale orgaanhandel in China. De pro-Palestina-activisten en de eeuwige strijd en oorlog om religie en de corrupte politiek. De wereld lijkt onwetend waar de gemiddelde toerist verbaasd kijkt en geen weet heeft wat er in de wereld plaats vindt. De mens wordt opgeslokt door te snelle technologie en waar het mobiele telefoontje de mens in zijn macht heeft.

Streetview 2.jpg

Richting Vondelpark op een festival zijn de mensen meer argwanend. Een man spreekt mij boos aan als ik wat foto’s van wat dansende mensen maak. Rustig reageren maar ik begrijp zijn bezorgdheid, hij wil niet dat zijn vier-jarige dochter op een straatfoto op het internet belandt en dan komt altijd een hekel punt: het onnodig geruzie op straat, maar meestal van de mensen die niet op de foto staan.

Men heeft geen privacy meer en Big Brother is watching you!, liever zwijgend over Facebook en Twitter. De Nederlander gaat niet in protest maar laat het mooie weer zich wel bevallen en bemoeit zich niet met de huidige politiek en bureaucratie en waar het maken van een selfie hoog in het vaandel staat. Het onderscheidingsvermogen neemt aanzienlijk af. De mens die doorslaat als het gaat over het portretrecht van zijn hond en die met geweren en pistolen de straatfotograaf het zwijgen oplegt in een rechtszaak, ik denk aan George Orwell zijn Animal Farm.

Streetview 3.jpg

De massale drukte in het Vondelpark en de Leidsestraat richting Reguliersdwarsstraat waar een jongeman wat eten uit de vuilnisbak vist. Een klein stukje Bloemenmarkt en op naar de Warmoesstraat. Lopend en pratend met wat rondzwervende toeristen die na een paar biertjes goed los gaan. De romantiek van de straat, maar die na 18:00 grimmig is.

Streetview 6.jpg

De sfeer in Amsterdam was altijd gezellig, maar sinds alle veranderingen van de stad, de opschoning van de Amsterdamse hoerenbuurt met de start van project 1012 die in 2007 begon met een eindtijd tot 2018. Politicus Asher die bekroond is met de Mr. Gonsalvesprijs in 2011 heeft veel geld gekost en weinig opgebracht geeft geen reden tot optimisme, het geld is in de zakken van louche ondernemers beland.


De Trompettersteeg Amsterdams Red Light District is gedurende dag één massa toeristen die vriendelijk lachen als ik mijzelf fotograferend door de steeg heen en weer beweeg, het lijkt verrassend goed te werken de rollen zijn immers omgedraaid. In beslag genomen door mijn nieuwe lens en even niet oplettend beland ik in een riskante situatie als ik plots alleen in de steeg sta, lopen drie mannen intimiderend op mij af. Naast de seksuele intimidatie waarop ik vriendelijk knik voel ik een vreemdsoortig angst. Wachtend en kijkend zeggend: “ik werk hier niet hé!” de drie mannen knikken terug en lopen door.

streetview 9.jpg

Richting de Oudezijds Achterburgwal praat ik nog even met de Entrepreneur van Casa Rosso over de rijke studenten die in de omgeving wonen. Een verwarde jongen aan drugs staart met een blik en kijkt naar mijn camera als ik vraag alles okay?

Richting seksshop Caligula mijn manual focus bijstellen en waar wat raam prostituees hard tegen de ruiten en deuren rammelen roepend dat er mag niet gefotografeerd worden ‘SORRY’. De dames van lichte zeden dragen tegenwoordig een pruik en een zonnebril. Een winkelier van een seksshop zegt dan moeten ze maar niet in hun lingerie achter de ramen staan met een knipoog en ik raak in gesprek. De eigenaar vertelt dat de toeristen bellend en fotograferend op massale wijze een plaatje schieten, het is niet meer te stoppen! Amsterdam dat sinds de opschoning van de Wallen is veranderd in een tijdbestek van tien jaar. Het is de verharding van de mens onderling maar vooral het sociale aspect is verdwenen. De politiek wil nog altijd de baas spelen en je kunt nog nauwelijks de bewoners van de toerist onderscheiden.

Streetview 7.jpg

Is het straatbeeld op de Wallen drastisch veranderd, of is het altijd zo geweest? Want het gaat flink mis op de Wallen door de massa toeristen en de toenemende criminaliteit in een kleiner gebied omdat het vertier is ingeperkt. Verwarde mensen, de dealers en verslaafden tussen feestend en zuipend publiek. 

Richting Centraal Station word ik aangereden door een scooter, hij voelt zich verantwoordelijk en wazig wrijvend over mijn heup van mijn been zeg ik: “jullie rijden als gekken razend door de stad, kris kras door elkaar heen tussen de krioelende massa mensen bussen en auto’s.” Hij staat er op dat ik een berichtgeving geef over het ongeluk en met een flinke blauwe plek op mijn dijbeen: “let’s call it a day”. Ik check in op het station en hoor in de verte iemand op de vleugel spelen die in de hal van het Centraal staat als ik naar het perron loop waar ik in stap en de conducteur op zijn fluitje blaast als de trein vertrekt.

Streetview 5.jpg

Tekst & fotografie: Xandra van Rossem

Meer werk van Xandra is te zien op haar website xandravanrossem.nl